Hàng trăm người ùa xuống trằm, tạo nên bức tranh sinh động và rộng lớn.
Mỗi năm, vào trung tuần tháng Bảy âm lịch, hàng trăm người dân làng Trà Lộc (xã Vĩnh Định, tỉnh Quảng Trị) lại háo hức chờ đợi lễ hội phá trằm – một sinh hoạt văn hóa dân gian có lịch sử hơn 300 năm, gắn liền với tập quán nông nghiệp và đời sống cư dân vùng trũng.
Theo các bậc cao niên, lễ hội ra đời từ thói quen xả nước ở các khu vực trũng sau mỗi mùa vụ để bắt cá và làm sạch môi trường thủy sinh. Qua thời gian, hoạt động ấy đã trở thành ngày hội lớn của làng, vừa mang ý nghĩa sinh kế, vừa lưu giữ ký ức cộng đồng.
Trằm Trà Lộc rộng khoảng 10 ha, nằm giữa rừng nguyên sinh xanh mát. Sau vụ hè thu, nước trong trằm cạn dần, tạo điều kiện thuận lợi cho việc bắt cá, tôm, cua bằng những dụng cụ dân dã như nơm, rọ, rập, dũi.
.jpg)
Ngày hội “phá Trằm” Trà Lộc thu hút đông đảo người dân, du khách gần xa.
Lễ hội bắt đầu với nghi thức cúng “cáo giang sơn”, do các vị cao niên chủ trì, dâng lễ vật cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt. Sau hồi trống lệnh, hàng trăm người dân và du khách ùa xuống trằm, trong tiếng reo hò rộn rã.
Không phân biệt đàn ông, phụ nữ hay trẻ em, ai cũng hăng hái tham gia. Tay cầm nơm, chân lội bùn, mọi người cùng săn tìm “lộc trời”. Điều đặc biệt, người dân chỉ bắt những con trưởng thành, thả lại con nhỏ để duy trì nguồn lợi thủy sản.
Đây là lễ hội văn hóa dân gian độc đáo, nổi tiếng hấp dẫn, mỗi năm chỉ diễn ra đúng một lần. Ảnh: VOV
Cá bắt được không ai tranh giành, phần nhiều được bán cho du khách hoặc góp vào bữa cơm chung của cả làng. Chính sự sẻ chia ấy làm nên bản sắc riêng của lễ hội.
Không chỉ mang giá trị tinh thần, phá trằm còn là dịp nạo vét, thay nước, làm sạch môi trường thủy sinh, góp phần bảo vệ cảnh quan tự nhiên. Với cư dân Trà Lộc, đây là minh chứng sống động cho lối sống hài hòa với thiên nhiên, nơi con người vừa tận hưởng, vừa gìn giữ nguồn tài nguyên chung.
Không khí vui tươi thu hút nhiều trẻ em cũng tham gia, qua đó góp phần giữ gìn nét đẹp truyền thống cho thế hệ sau này.
Lễ hội phá trằm Trà Lộc không chỉ là ký ức quê hương mà còn trở thành điểm nhấn du lịch văn hóa độc đáo của Quảng Trị. Hình ảnh hàng trăm người lội bùn, cùng reo hò úp cá, giữa không gian sông nước và rừng xanh, để lại ấn tượng khó quên với du khách.
Cá bắt được trong lễ hội Phá trằm sẽ thuộc về người dân và họ xem đây là “lộc trời”. Ảnh: VOV
Vượt ra khỏi ý nghĩa một trò vui dân gian, lễ hội là nơi kết nối tình làng nghĩa xóm, gắn kết cộng đồng và gửi gắm thông điệp về sự trân trọng môi trường sống – điều đã được gìn giữ qua hơn ba thế kỷ ở vùng đất Trà Lộc.
Ban Nghiên cứu VHTN phía Nam