Từ bao đời nay, cộng đồng người Việt gốc Lào ở xã Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk vẫn còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống, trong đó có những nét đẹp mang đậm mang đậm dấu ấn Phật giáo như nghi lễ Xày - bạt (cúng dường).
Người dân thành kính cúng dường chư tăng
Lễ Xày - bạt hay còn gọi là cúng dường chư tăng, bắt nguồn từ thời đức Phật, khi ngài và các đệ tử sống đời khất thực, người dân đã tự nguyện dâng thức ăn để chư tăng chuyên tâm tu tập và truyền bá giáo pháp. Đây là cách để họ gieo hạt giống thiện lành, tạo phước cho đời sau.
Giữa tháng Tư hàng năm, cộng đồng người Việt gốc Lào ở Buôn Đôn lại nô nức tổ chức Lễ hội Bunpimay, với nhiều nghi thức, nghi lễ trang trọng, linh thiêng được thực hiện tại Khu du lịch cầu treo. Hàng nghìn người dân, du khách khắp nơi đổ về vui hội.
Trong ngày diễn ra Lễ hội, buổi sáng sớm, các vị sư ôm bình bát ngồi trước ngôi nhà truyền thống theo kiến trúc của người Lào, người dân thành kính quỳ gối, dâng lễ vật được chuẩn bị sẵn, mang theo tấm lòng chân thành.
Nhiều người dân trên địa bàn xếp hàng cúng dường
Với lòng thành kính, ngay từ buổi sớm, bà Khăm Bo Lào (63 tuổi), người Lào đã chuẩn bị chu đáo lễ gồm: Bánh, mứt, hoa, quả mang đến cúng giường các chư tăng. “Mỗi năm chỉ có một lần được dịp dâng lễ cúng dường tam bảo nên tôi muốn chuẩn bị thật chu đáo. Lễ vật không có gì quý giá, chỉ những món bình thường, với mong cầu cho cả gia đình mạnh khỏe, hạnh phúc”, bà Khăm Bo Lào nói.
Nếu nghi thức dâng đồ cúng dường của phật tử được gọi là “Xày - bạt”, thì nghi thức ôm bình bát để nhận đồ cúng dường của chư tăng được gọi là “Tắc - bạt”. Đó là sự tiếp nhận tấm lòng từ bi của phật tử.
Sau khi nhận thọ thực, các vị sư sẽ tụng những lời kinh chúc phúc, chúc sức khỏe, bình an cho mọi người. Giữa không gian yên bình, người dân chắp tay cung kính lắng nghe. Họ tin rằng, những lời kinh đó sẽ gột rửa đi những muộn phiền của năm cũ, mang lại may mắn và an lành cho gia đình trong năm mới.
Đây chính là giá trị và ý nghĩa sâu sắc của lễ cúng dường, bởi đó không đơn thuần là hành động tôn kính mà còn là sự gửi gắm niềm tin vào một tương lai tốt đẹp.
Người dân dâng lễ vật cúng dường
Theo ông Bun Mi Lào - một người am hiểu văn hóa của người Lào: Lễ cúng dường chư tăng không chỉ là một nghi thức tôn giáo, mà còn là truyền thống quý báu của dân tộc Lào. Gia đình chúng tôi, từ già đến trẻ, năm nào cũng chuẩn bị chu đáo lễ vật cúng dường, bè hoa đăng để thực hiện các nghi thức, mong mọi người trong gia đình bình an, mạnh khỏe.
Mang trong mình dòng máu hòa quyện của cả người Lào và dân tộc địa phương, chị H’Bua Pheng Lào, ngụ xã Buôn Đôn cũng chuẩn bị mâm lễ vật chu đáo đến cùng dường. Chị H’Bua Pheng Lào cho biết: “Lễ vật chỉ là những món ăn truyền thống, dân dã của người Lào do chính tay mình chuẩn bị để dâng lên với lòng thành kính, mong cầu bình an”.
Sau khi nhận thọ thực, các vị sư sẽ tụng những lời kinh chúc phúc, chúc sức khỏe, bình an cho mọi người
Là người đã đồng hành cùng lễ hội hơn 10 năm qua, Thượng tọa Thích Hải Định - Ủy viên Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, cho rằng: Lễ hội Bunpimay ở Buôn Đôn bây giờ không còn là lễ hội dành riêng cho người Lào nữa, mà đã trở thành lễ hội của cộng đồng các dân tộc, hướng bà con Nhân dân về đời sống thiện lành. Đối với người Lào, tất cả lễ hội đều mang yếu tố tâm linh của Phật giáo như: Tắm Phật, thả bè hoa đăng, té nước, Xày - bạt…
Lê Hường