Giữa nhịp phát triển sôi động của vùng Tây Hà Nội, Lăng Văn Sơn – di tích lịch sử quốc gia tại xã Tân Hội, huyện Đan Phượng – vẫn là biểu tượng văn hóa, điểm tựa tâm linh và niềm tự hào của người dân địa phương. Nơi đây không chỉ gắn với vị tướng Văn Dĩ Thành – người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa chống quân Minh vào đầu thế kỷ XV – mà còn lưu giữ những giá trị trường tồn của vùng đất Tổng Gối anh hùng.
Lăng Văn Sơn thuộc làng Thượng Hội, xã Tân Hội, huyện Đan Phượng (Hà Nội). Ảnh: Báo Tin Tức
Lăng Vân Sơn tọa lạc tại xã Tân Hội, huyện Đan Phượng là nơi thờ danh tướng Văn Dĩ Thành – người đã lãnh đạo nghĩa quân "Hắc y" chống quân Minh vào đầu thế kỷ XV. Theo các bậc cao niên, ông từng lập đại bản doanh ở gò Đống Đám giữa cánh đồng Dinh, cùng phó tướng Lê Ngộ tổ chức kháng chiến kiên cường. Năm 1416, ông hy sinh trong trận đánh quyết liệt. Truyền thuyết kể rằng, ngày ông ngã xuống, đất đùn thành gò cao – người dân tin là điềm linh ứng nên lập lăng thờ phụng.
Lăng Văn Sơn được dựng lần đầu năm 1688 và tu bổ vào năm 1940. Tên thờ khắc là “Văn Dĩ Thành Sơn” – biểu thị công đức lớn như núi. Cùng với đó, nhân dân bốn làng thuộc Tổng Gối đã suy tôn ông làm Thành Hoàng, lập miếu Voi Phục trên nền nhà cũ của ngài để thờ cúng. Miếu hiện còn lưu giữ 40 đạo sắc phong từ thời Hậu Lê đến Hậu Nguyễn.
Với những giá trị lịch sử và văn hóa đặc biệt, năm 1997, Lăng Văn Sơn và miếu Voi Phục được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia. Một năm sau, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã về thăm miếu và trồng cây đa lưu niệm tại lăng – khẳng định thêm tầm vóc biểu tượng của nơi đây.
Ngày nay, Lăng Văn Sơn không chỉ là nơi thờ tự linh thiêng mà còn là điểm tựa tâm linh của người dân Đan Phượng. Vào các ngày rằm, mùng một, người dân vẫn đến Lăng dâng hương cầu an. Trải qua hơn 600 năm, nơi đây đã trở thành một phần trong đời sống tinh thần của cộng đồng.
Hội hát chèo tàu Tổng Gối được tổ chức 5 năm một lần để tưởng nhớ vị tướng tài Văn Dĩ Thành. Ảnh: Internet
Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, nhất là khi Đan Phượng đang trên đường trở thành trung tâm phát triển phía Tây Hà Nội, việc bảo tồn những giá trị truyền thống như Lăng Văn Sơn đặt ra yêu cầu cấp thiết. Các chuyên gia cho rằng, cần tích hợp bảo tồn di tích vào quy hoạch đô thị một cách hài hòa – để vừa gìn giữ "hồn cốt" vùng đất xứ Đoài, vừa phục vụ đời sống hiện đại.
Theo quy hoạch hiện tại, Lăng Văn Sơn nằm trong khuôn viên một khu đô thị do Tập đoàn Vingroup đầu tư. Chủ đầu tư cam kết sẽ bảo tồn nguyên vẹn giá trị lịch sử – tâm linh của di tích, đồng thời phát triển nơi đây thành công viên văn hóa – không gian xanh kết hợp di sản, tổ chức lễ hội truyền thống, biểu diễn nghệ thuật dân gian và trải nghiệm văn hóa.
Không chỉ là chốn phụng thờ vị tướng tài, công viên văn hóa Lăng Văn Sơn trong tương lai sẽ là điểm đến hấp dẫn cho du khách, cư dân, học sinh – sinh viên, góp phần giáo dục truyền thống và bồi đắp tình yêu quê hương.
Ở một tầng sâu hơn, công viên văn hóa Lăng Văn Sơn chính là nỗ lực gìn giữ phần “linh hồn” của vùng đất xứ Đoài – nơi có truyền thống yêu nước, hiếu học, nơi sản sinh nhiều danh nhân. Khi được kết nối hài hòa với hệ thống hạ tầng hiện đại và cộng đồng cư dân văn minh, nơi đây sẽ trở thành sợi dây gắn kết giữa quá khứ – hiện tại – tương lai, tiếp nối mạch chảy lịch sử vào đời sống hôm nay.
Ban Nghiên cứu VHTN phía Nam