Trong dòng chảy của xã hội hiện đại, nơi mà công nghệ và nhịp sống công nghiệp ngày càng lấn át không gian truyền thống, thì văn hóa ứng xử và lối sống vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc định hình bản sắc và nhân cách con người Việt Nam. Đây không chỉ là biểu hiện của đạo đức cá nhân mà còn là minh chứng sinh động cho chiều sâu văn hóa của cả một dân tộc.
Ảnh minh họa.
Từ xa xưa, người Việt đã luôn đề cao các giá trị lễ nghĩa, kính trên nhường dưới, tôn trọng cộng đồng và gia đình. Câu ca dao quen thuộc: “Lời chào cao hơn mâm cỗ” không chỉ là lời nhắc nhở về cách giao tiếp lịch sự mà còn thể hiện một triết lý sống sâu sắc – coi trọng đạo lý hơn vật chất, đề cao lòng kính trọng và khiêm nhường trong mọi mối quan hệ xã hội.
Nét đẹp ấy thể hiện rõ qua cách con người Việt cư xử trong gia đình – nơi con cháu luôn dành sự kính trọng cho ông bà, cha mẹ; trong nhà trường – nơi học trò biết ơn và lễ phép với thầy cô; và trong cộng đồng – nơi cư dân làng xã sống chan hòa, trọng tình trọng nghĩa. Tinh thần "tôn sư trọng đạo", "uống nước nhớ nguồn", "lá lành đùm lá rách" đã trở thành những nguyên lý đạo đức gắn liền với văn hóa ứng xử người Việt qua bao thế hệ.
Ảnh minh họa.
Văn hóa truyền thống Việt Nam vì thế không phải là những giá trị tĩnh tại của quá khứ, mà chính là nền tảng vững chắc để con người hôm nay định hình lối sống chuẩn mực trong thời đại biến động. Giữa những ảnh hưởng đa chiều của toàn cầu hóa, việc gìn giữ và phát huy những nét đẹp trong ứng xử không chỉ giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về cội nguồn dân tộc mà còn góp phần tạo dựng hình ảnh Việt Nam thân thiện, nhân văn trên trường quốc tế.
Để văn hóa ứng xử tiếp tục lan tỏa và phát triển bền vững, cần có sự đồng hành của giáo dục, truyền thông và chính mỗi cá nhân trong cộng đồng. Từ những điều giản dị trong lời ăn tiếng nói, cách chào hỏi, cư xử với người thân và người lạ… văn hóa Việt có thể được bảo tồn không bằng những khẩu hiệu lớn, mà bằng chính hành động nhỏ, chân thành trong từng ngày sống.
Tóm lại, văn hóa ứng xử và lối sống không chỉ là một phần của truyền thống, mà còn là “di sản sống” – có sức lan tỏa và nuôi dưỡng tâm hồn con người Việt trong mọi giai đoạn lịch sử. Khi những giá trị ấy được duy trì và phát huy đúng cách, chúng không chỉ làm đẹp đời sống cá nhân mà còn góp phần khẳng định vị thế văn hóa Việt Nam trong một thế giới đang không ngừng thay đổi.
Ban Nghiên cứu VHTN phía Nam