Ngày 6/1/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành quyết định công nhận tri thức chế biến các món ăn từ lươn ở Nghệ An là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là sự ghi nhận đối với giá trị văn hóa ẩm thực đặc sắc, gắn bó lâu đời với đời sống của người dân xứ Nghệ.
Tri thức chế biến món ăn từ lươn thuộc loại hình tri thức dân gian, được tích lũy và truyền lại qua nhiều thế hệ. Điểm nổi bật của di sản này là việc lựa chọn lươn đồng tự nhiên, làm sạch theo kỹ thuật riêng, kết hợp cùng các loại gia vị bản địa như hành tăm, nghệ, ớt, tiêu, nước mắm. Sự phối trộn hài hòa tạo nên hương vị cay nồng, đậm đà, mang dấu ấn riêng không thể nhầm lẫn của ẩm thực Nghệ An.
Lươn là loài thủy sản nước ngọt phổ biến trên các cánh đồng của địa phương. Từ lâu, người dân đã sáng tạo nhiều cách chế biến đa dạng như lươn xào sả ớt, lươn cuộn lá lốt… Trong đó, cháo lươn và súp lươn được xem là những món ăn tiêu biểu, trở thành thương hiệu ẩm thực đặc trưng của xứ Nghệ, được nhiều thực khách trong và ngoài tỉnh biết đến.
Cùng với quá trình phát triển kinh tế – xã hội, các món ăn từ lươn ngày nay còn được chế biến theo hướng hiện đại, phù hợp với nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng. Nhiều sản phẩm mới như lươn chiên giòn, lươn cuộn thịt, lươn khô, lươn đóng hộp hay miến lươn đóng gói đã góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ. Tại một số địa phương trước đây thuộc huyện Yên Thành, mô hình nuôi lươn không bùn kết hợp sơ chế, chế biến đã hình thành các làng nghề, mang lại thu nhập ổn định cho người dân.
Súp lươn Nghệ An
Việc tri thức chế biến món ăn từ lươn được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia được đánh giá sẽ tạo động lực quan trọng cho việc bảo tồn và phát huy nghề truyền thống. Giá trị kinh tế của con lươn được nâng cao, đồng thời góp phần quảng bá ẩm thực Nghệ An, đưa đặc sản địa phương đến với thị trường trong nước và quốc tế.
Cùng với di sản ẩm thực từ lươn, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng đưa lễ hội đền Mai Bảng (phường Cửa Lò) vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Lễ hội gắn với tín ngưỡng thờ Chiêu Trưng Đại Vương Lê Khôi, danh tướng thời Lê sơ có công trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của cư dân ven biển Nghệ An.
Tính đến nay, Nghệ An đã có 14 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận, khẳng định chiều sâu văn hóa, lịch sử và bản sắc đặc trưng của vùng đất xứ Nghệ.
Ban Nghiên cứu VHTN phía Nam