Đền Bì (xã Đoàn Lập, huyện Tiên Lãng, Hải Phòng) là di tích thờ Bạt Hải Long Vương, một vị võ tướng thời Tiền Lê, dưới triều vua Lê Đại Hành.
Đền Bì là một trong 5 đền thiêng của Tiên Lãng gồm đền Canh Sơn (xã Đoàn Lập), đền Để Xuyên (xã Đại Thắng), đền Để Sơn, đền Gắm (Toàn Thắng), đền Bì (xã Đoàn Lập). Nhân gian cũng có câu: "Thứ nhất đền Bì, thứ nhì Đền Gắm" để nói đến sự linh thiêng của di tích.
Cổng tam quan đền Bì là một dạng kiến trúc cổng làng cổ xưa được dựng lại vào năm 1997.
Đền Bì thờ Bạt Hải Long Vương, một vị võ tướng thời Tiền Lê, dưới triều vua Lê Đại Hành. Thần tích viết: Ông huý tên là Hải, người ở thành Long Biên (nay là Hà Nội). Khi mới lập quốc, vua Lê Đại Hành có chiếu chỉ lệnh cho các châu huyện tiến cử người hiền tài ra giúp nước. Ông được cử ra ứng thí và với tài thao lược và đức độ của mình ông được nhà vua trọng dụng phong làm Đô chỉ huy sứ đại tướng quân.
Trong đền còn lưu trữ nhiều bản sắc phong cổ, niên đại hàng trăm năm. Năm 2024, TP Hải Phòng đang hoàn thiện hồ sợ trình Bộ xem xét, quyết định xếp hạng 4 di tích quốc gia, trong đó có đền Bì.
Đền Bì hiện nay là một kiến trúc chữ Đinh, gồm một toà bái đường và hậu cung. Đây là kiến trúc do nhân dân phục dựng lại vào năm 1995 theo lối tường hồi bít đốc, lợp ngói.
Phía trước đền có một đầm nước gọi là Đầm Bì rộng lớn, đổ nước ra sông Văn Úc, là nơi cung cấp nước chính cho sản xuất nông nghiệp của vùng.
Bước vào trong là khoảng sân rộng lát gạch, bố trí các phần kiến trúc đối xứng từ trục thần đạo sang hai bên: phía ngoài cùng là hai ông voi đá chầu vào đền. Ông voi được tạo từ đá nguyên khối. Voi quỳ trên bệ đá giật cấp trong tư thế buông vòi, thủ phục hướng vào đền. Tiếp theo voi đá là hai nhang án đá song song.
Nhang án đá có hình khối, dài 100 cm, rộng 40cm, cao 60 cm, gồm 3 phần: đế, thân nhang án và mặt nhang án. Trên thân nhang án, ở trung tâm có trang trí hoa văn, do lâu ngày lớp đá bị mờ nhưng vẫn có thể nhận ra hoa văn cúc dây trang trí trong bố cục vòng tròn. Hai góc thân nhang án cũng được trang trí hoa cúc dây nở mãn khai hướng về trung tâm. Các di vật, cổ vật này đều có niên đại 300 - 400 năm.
Ngoài giá trị về lịch sử, kiến trúc, ông Đào Văn Bình, người trông coi đền Bì cho biết, đền Bì còn là trung tâm của lễ hội cầu mưa của nhân dân trong vùng. Các cụ xưa có câu “Lụt lạo thì tháo cống đôi - Trời làm hạn hán thì bơi đầm Bì”. Mỗi khi trời hạn, nhân dân tiến hành làm lễ cầu mưa (đảo vũ), thường diễn ra 7 ngày. Nếu trời không mưa, thì ban hành lễ tổ chức hội thi bơi thuyền trên đầm Bì, thế nào trời cũng đổ mưa.
Hội đua thuyền Đầm Bì là một phần quan trọng của lễ hội Ngũ Linh Từ - Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Sau hội đua thuyền, người dân huyện Tiên Lãng trở lại cuộc sống thường ngày với niềm tin họ đã được các vị thần phù trợ, tiếp thêm sức mạnh để hăng say lao động, sản xuất, phát huy truyền thống quê hương. Ảnh: UBND huyện Tiên Lãng
Nguồn: laodong.vn