Tôi cầm tờ quyết định nhập ngũ, với một mớ thắc mắc trong đầu: ở cương vị bố tôi, quan hệ rộng, quen biết nhiều mà không xin cho tôi ở lại, để đứa con trai độc nhất phải đi xa?
Bố tôi là giám đốc một ty liên doanh với nước ngoài, vì thế kinh tế gia đình tôi khá hơn so với nhiều gia đình khác trong khu. Cuộc đời thật công bằng, bởi khi những đồ vật sang trọng trong nhà tôi đầy dần lên thì những buổi sum họp gia đình cũng thưa dần đi. Bố tôi đi cả ngày, tối về lại tiếp khách. Khách đến nhà tôi thường là những ông to béo, bụng phệ, đầu hói, tay xách cặp đen. Bố tôi không có hình dáng như những ông khách đó. Nhưng mỗi khi tiễn khách về, các ông khách cúi người giơ cả hai tay ra bắt tay bố tôi thì ngược lại, bố tôi vẫn đứng nghiêm như chào cờ, chìa một tay ra bắt tay khách đáp lễ.
Một buổi đi làm về, bố tôi tươi cười thông báo: “Mai nhà ta có khách quý đến chơi”. Mẹ tôi hỏi: “Chủ doanh nghiệp nào thế?”. Bố tôi không trả lời. Biết tính bố, mẹ tôi không hỏi nữa. Hôm sau mẹ tôi dậy sớm, mua một bó hoa to rực rỡ, trang trọng bày trên bàn tiếp khách. Bàn tiệc được mẹ tôi chuẩn bị rất công phu. Quá 12h trưa, vị khách quý mới xuất hiện. Mẹ tôi tròn mắt kinh ngạc, khi thấy một ông nhà quê, đen đúa, khắc khổ gò lưng trên chiếc xe xích lô tiến vào sân nhà. Bố tôi chạy vội ra đón khách. Ông ta nhảy xuống xe ôm chầm lấy bố tôi. Chiếc xe xích lô không người giữ lặng lẽ trôi vào góc sân. Ông khách rút chiếc khăn mặt vắt vai lau mồ hôi nói:
- Thông cảm ! Ngày chủ nhật đông khách, tao phải tranh thủ làm vài “cuốc” rồi mới về đây được.
Bố tôi đáp lại bằng cử chỉ kéo tay ông khách, lôi vào nhà hồ hởi giới thiệu với mẹ tôi:
- Đây là Bình, bạn chiến đấu cùng đơn vị với anh ngày xưa.
Ông ta chỉ tay vào mẹ hỏi bố;
- Đây có phải là Trần Minh Thu mà mày vẫn nhắc đến phải không?
Bố tôi mỉm cười gật đầu.
Ông ta thốt lên, nắm chặt lấy tay mẹ tôi: “Trời ơi ! Chúc mừng! Chúc mừng!”.
Khi những ly bia được rót tràn bọt ra bàn thì cũng là lúc mẹ tôi đứng dậy nói:
- Xin lỗi hai anh, hôm nay em có việc bận phải về bên ngoại.
Bố tôi ngơ ngác hỏi:
- Sao không nói với anh từ trước?
Mẹ tôi không nói, lặng lẽ xách túi ra khỏi nhà. Bỗng ông khách chăm chú nhìn căn phòng khách sang trọng của bố tôi, rồi nói giọng đượm buồn:
- Tôi cũng muốn ngồi lại đây với anh, nhưng cháu nhà tôi ốm, phải về thôi. Thiếu gì lúc gặp nhau. Còn sống mà nhìn thấy nhau thế này là mừng rồi.
Những ngày sau đó nặng nề trôi. Không khí trong căn nhà tôi trở nên khó thở ngột ngạt. Liên hoan chia tay tôi lên đường nhập ngũ không diễn ra như dự định. Bố tôi rời khỏi nhà từ hôm trước, không một lời dặn lại. Khách đến đông nghịt. Mẹ tôi tươi cười chào khách giấu đi chuyện buồn trong gia đình. Khi mọi người đã ngồi vào bàn ăn đầy đủ thì nghe tiếng chó sủa. Mẹ tôi chạy ra cổng, nhìn thấy ông khách xích lô liền đứng sững lại. Ông ta rụt rè nói khẽ: “Tôi gửi tặng món quà này cho anh, chị”. Nói xong ông ta quay ngược đi thẳng, để lại chiếc ba lô cũ rích. Mẹ tôi buộc phải xách vào nhà. Tiệc tan, khi khách đã về hết, tôi và mẹ lần lượt mở từng gói quà tặng và chiếc ba lô được mở ra sau cùng. Bỗng mẹ tôi giật mình khi nhìn thấy những chồng thư đã úa vàng qua năm tháng thời gian và nét chữ của mẹ tôi thời con gái. Có cả những trang nhật ký và những lá thư của bố tôi viết dở… Ngoài mỗi phong bì ghi rõ ngày, tháng, năm và dòng chữ: “Ngày mai tao ra trận, nếu có hy sinh thì Bình ở lại hãy chuyển những lá thư này đến tay bạn gái của tao là Trần Minh Thu, địa chỉ…” Bỗng mẹ tôi lặng đi, nhìn tôi mà tôi biết mẹ chẳng nhìn gì cả, rồi lầm rầm cất tiếng: “Chiến tranh, trận mạc… ngày đó bọn anh mới vào đến Quảng Bình là đã thi nhau ngã rồi, vào đến Kontum cả tiểu đoàn nhìn nhau chỉ còn dăm chục đứa. Tan tác, tứ tán, tụt lại nằm lại gác rừng le, rừng khộp xứ Lào. Rồi dăm chục đứa ấy cũng lại rơi rụng chỉ còn lại vài đứa. Có người bị mảnh bom phạt đứt đầu rồi mà vẫn còn lao về phía trước. Có người đang cười tự nhiên ngã vật xuống như bị trúng gió độc, không nghe tiếng súng mà đạn chọc đúng tim. Bỗng nhiên có bao nhiêu người chết mà họ không đáng chết, ấy là chiến tranh …”. Đêm pháo hoa, ngày 02 tháng 09 năm 1975, giữa dòng người cuồn cuộn đổ về Hồ Gươm hân hoan chào mừng chiến thắng, đi bên mẹ, bố tôi đã thì thầm kể cho mẹ nghe tất cả… Lâu quá, mẹ đã quên mất rồi… Mẹ tôi bật khóc.
Tôi ngước nhìn tấm ảnh bố mặc quân phục treo trên tường và hình dung thấy tất cả những tháng năm gian khổ, hào hùng. Một thời trai trẻ với những mất mát, hy sinh của cả một thế hệ những người như bố. Nước mắt tôi bỗng nhiên trào ra./.
Tp.HCM, tháng 12/1996
Quốc Thịnh