Dinh Cô Long Hải ngày nay (Ảnh: sưu tầm).
Nằm nép mình dưới chân núi Thùy Vân, hướng mặt ra biển khơi, Dinh Cô không chỉ là một địa điểm tâm linh linh thiêng của ngư dân Long Hải (Bà Rịa – Vũng Tàu) mà còn là công trình kiến trúc tiêu biểu mang đậm bản sắc văn hóa tín ngưỡng dân gian Nam Bộ. Trải qua hơn một thế kỷ tồn tại và gìn giữ, Dinh Cô hiện nay vừa là chốn hành hương nổi tiếng, vừa là minh chứng sống động cho sự giao thoa giữa tín ngưỡng dân gian, thờ Mẫu và các yếu tố Phật – Đạo trong đời sống tinh thần của cộng đồng cư dân vùng biển.
Mộ Cô Long Hải ngày nay (Ảnh: sưu tầm)
Dinh Cô được xây dựng trên diện tích hơn 1.000 m², chia thành hai khu vực chính: điện thờ Cô nằm dưới chân núi và mộ Cô tọa lạc trên đồi Cô Sơn cao ráo, cách nhau khoảng 1km. Tổng thể công trình mang phong cách kiến trúc đình chùa Nam Bộ với mái ngói truyền thống, khối nhà ngang chạy dọc triền đồi, kết cấu hài hòa với cảnh quan tự nhiên.
Lối lên đền Dinh Cô Long Hải (Ảnh: sưu tầm)
Cổng tam quan được xây dựng ngay dưới chân núi, nổi bật với các họa tiết rồng – hổ, lưỡng long chầu nguyệt, song phụng chầu, thể hiện tính linh thiêng và mỹ thuật dân gian. Từ cổng dẫn lên chính điện là 37 bậc tam cấp, hai bên có liễn đối chữ Hán được chạm khắc công phu, góp phần tạo nên không khí tôn nghiêm và thành kính cho khách hành hương.
Truyền thuyết Dinh Cô kể câu chuyện linh thiêng về cô Lê Thị Hồng (Ảnh: sưu tầm)
Chính điện là khu vực tâm linh quan trọng nhất của Dinh Cô, gồm bảy bàn thờ chính, trong đó bàn thờ Cô Lê Thị Hồng – tức Long Hải Thần nữ – chiếm vị trí trung tâm. Tượng Cô được đặt trang trọng giữa điện, cao khoảng 0,5 mét, mặc áo choàng viền kim tuyến, đầu đội mão gắn ngọc, gương mặt hiền từ nhưng uy nghiêm, toát lên vẻ linh thiêng đầy huyền bí.
Hai bên và phía sau bàn thờ Cô là các bàn thờ phụ, phản ánh niềm tin tín ngưỡng đa thần của cư dân miền biển:
-
Diêu Trì Phật Mẫu – biểu tượng của lòng từ bi trong thờ Mẫu.
-
Ngũ Hành Nương Nương – đại diện cho năm yếu tố ngũ hành trong triết lý phương Đông.
-
Tứ Pháp Nương Nương (Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện) – các nữ thần thiên nhiên điều hòa mưa nắng.
-
Chúa Cậu Tài – Cậu Quý, Ông Địa – Thần Tài – gắn liền với mong ước tài lộc, bình an trong cuộc sống và sản xuất.
.jpg)
Bàn thờ bên trong chính điện Dinh Cô (Ảnh: sưu tầm)
Bên cạnh chính điện, trong khuôn viên Dinh Cô còn có nhiều miếu nhỏ và bàn thờ phụ được bố trí hài hòa và trang nghiêm:
-
Cửu Thiên Huyền Nữ, Chúa Ngọc Nương Nương, Chúa Tiên Nương Nương – các vị nữ thần linh thiêng trong tín ngưỡng Mẫu.
-
Bà Mẹ Sanh – vị thần bảo hộ sinh nở, con trẻ.
-
Quan Thánh Đế Quân – biểu tượng cho chính trực, trung nghĩa.
-
Quan Thế Âm Bồ Tát – biểu tượng lòng từ bi trong Phật giáo.
Sự hiện diện của nhiều vị thần và mẫu linh thiêng thể hiện rõ nét tính dung hợp tôn giáo – tín ngưỡng trong đời sống tinh thần của người dân địa phương, đồng thời phản ánh đặc điểm mở rộng, bao dung của văn hóa tín ngưỡng Nam Bộ.
Lễ hội Dinh Cô Long Hải (Ảnh: sưu tầm)
Với giá trị đặc biệt về kiến trúc, tín ngưỡng và lịch sử, năm 1995, Dinh Cô đã được Bộ Văn hóa – Thông tin công nhận là di tích lịch sử -văn hóa cấp quốc gia. Công trình không chỉ là nơi gửi gắm niềm tin của ngư dân mỗi chuyến ra khơi, mà còn là điểm tựa văn hóa tâm linh gắn bó với cộng đồng qua bao thế hệ.
Dinh Cô ngày nay không chỉ là một điểm hành hương, mà còn là biểu tượng cho tinh thần biển cả, cho sự gắn kết giữa con người với thiên nhiên và tín ngưỡng. Kiến trúc hài hòa, không gian thanh tịnh, hệ thống thờ tự phong phú đã làm nên một di tích đặc sắc, góp phần quan trọng vào việc gìn giữ bản sắc văn hóa biển miền Nam.
Ban nghiên cứu VHTN phía Nam