Cổng tam quan.
Chùa Ông, hay còn được gọi là Quảng Triệu Hội Quán, là một di tích lịch sử và văn hóa độc đáo của thành phố Cần Thơ, nằm ở bến Ninh Kiều – trung tâm sầm uất và du lịch của miền Tây. Ngôi chùa này không chỉ nổi bật với giá trị văn hóa tín ngưỡng mà còn là một minh chứng sống động cho nghệ thuật kiến trúc đặc sắc của người Hoa. Theo sử liệu, chùa được khởi công xây dựng vào năm 1894 và hoàn thành vào năm 1896, do một nhóm người Hoa từ Quảng Châu và Triệu Khánh (tỉnh Quảng Đông – Trung Quốc) sáng lập. Đây là nơi để họ sinh hoạt tín ngưỡng, thờ phụng Quan Thánh Đế Quân (Quan Công) – một vị thần tượng trưng cho "ngũ thường" (nhân, nghĩa, lễ, trí, tín), đồng thời cũng là nơi kết nối cộng đồng người Hoa tại Cần Thơ.
Màu sắc bắt mắt nhưng chùa Ông vẫn giữ nét cổ kính.
Một trong những điểm thu hút du khách đến với chùa Ông chính là kiến trúc đầy ấn tượng, mang đậm dấu ấn của phong cách truyền thống Trung Hoa. Ngay từ cái nhìn đầu tiên, chùa Ông gây ấn tượng mạnh với màu sắc sặc sỡ, nhưng lại vẫn toát lên vẻ cổ kính, hoài niệm. Phần tường của chùa chủ yếu sử dụng gam màu đỏ nổi bật, trong khi mái chùa được lợp ngói âm dương và trang trí với các gờ bó mái bằng gốm tráng men xanh thẫm. Gốm là chất liệu trang trí chủ đạo, với các mô típ điển hình của văn hóa Trung Hoa như "lưỡng long tranh châu", "cá hóa long", "chim phụng", "hình nhân", hay "các tòa thành". Những họa tiết này không chỉ tạo nên vẻ đẹp thẩm mỹ mà còn mang trong mình những giá trị văn hóa sâu sắc.
Mái chùa lợp ngói âm dương, gờ mái gốm xanh.
Tượng người cầm mặt trời trên đỉnh đao.
Điểm nhấn đáng chú ý trên mái chùa là hai tượng người cầm mặt trời và mặt trăng ở hai đầu đao. Những tượng này tượng trưng cho sự hòa hợp giữa âm – dương, nhật – nguyệt, phản ánh triết lý cân bằng vũ trụ trong tư tưởng Phật giáo và Đạo giáo.
Chùa Ông được xây dựng trên diện tích 532m², chia thành ba phần chính: Tiền điện, Chính điện và Trung điện. Tiền điện thờ các vị thần Phúc Đức Chính Thần và Mã Tiền Tướng quân, những vị thần mang đến sự bảo vệ, bình an cho cộng đồng. Chính điện là nơi thờ Quan Thánh Đế Quân, với một bức tượng Quan Công vĩ đại, thể hiện trí tuệ và lòng trung nghĩa của một bậc hiền nhân trong lịch sử Trung Hoa. Ngoài ra, chùa còn thờ nhiều vị thần khác như Phật Bà Quan Thế Âm, Thiên Hậu Thánh Mẫu, và ông Bổn – những vị thần được người Hoa tín ngưỡng và kính trọng.
Bức bình phong gỗ ngăn cách Tiền điện và Chính điện.
Gian Trung điện nổi bật với thuyền bát nhã chạm rồng tinh xảo.
Giữa Tiền điện và Chính điện là bức bình phong gỗ, tạo ra sự phân cách về không gian và giúp duy trì sự tôn nghiêm trong lòng chùa. Bức bình phong này cũng như một lớp cửa phong thủy, hạn chế khách tham quan đi thẳng vào trong, bảo vệ không gian tâm linh linh thiêng. Tiếp đó là sân thiên tỉnh (giếng trời), với mái che di động. Giếng trời không chỉ giúp điều chỉnh ánh sáng tự nhiên mà còn có tác dụng xử lý nhang khói. Liền kề là gian Trung điện, gây ấn tượng nhất với thuyền bát nhã hình rồng bằng gỗ, đặc biệt bên trong có vô số hình nhân chạm khắc tinh xảo.
Chùa Ông không phải là ngôi chùa quá lớn, nhưng mỗi chi tiết trong kiến trúc của nó đều khiến du khách phải dừng lại để chiêm ngưỡng. Từng họa tiết chạm khắc, từ bao lam, hoành phi, liễn đối, xà ngang, đều mang đậm dấu ấn văn hóa Trung Hoa, phản ánh các câu chuyện huyền thoại, lịch sử, và những hình ảnh biểu trưng như gánh nước, đốn củi, rồng, phụng, và các loài hoa lan, cúc, trúc, mai. Nghệ thuật khắc thư pháp cũng được thể hiện rất sắc sảo trên các bức hoành phi và liễn đối, thêm phần sinh động cho không gian chùa.
Tượng làm từ gỗ, thạch cao, gốm, mỗi tượng một dáng vẻ.
Một trong những điểm đặc biệt của chùa Ông là các tượng được chế tác từ nhiều chất liệu khác nhau như gỗ, thạch cao và gốm, mỗi tượng lại mang một dáng vẻ riêng, nhưng tất cả đều được thực hiện với sự tỉ mỉ và tinh xảo. Trải qua hơn 100 năm, chùa Ông vẫn giữ được vẻ đẹp nguyên vẹn, nhờ vào cấu trúc chịu lực vững chắc từ những cây gỗ quý hiếm. Hệ thống vì kèo mái được thiết kế phức tạp, được đỡ bởi 6 hàng cột vuông sơn đỏ, chân cột là đá tảng nguyên khối, tạo nên sự bền vững theo thời gian.
Chùa Ông không chỉ là nơi thờ phụng, mà còn đóng vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của cộng đồng người Hoa tại Cần Thơ. Mỗi năm, vào ngày 24 tháng 6 âm lịch, chùa Ông tổ chức lễ vía Quan Thánh Đế Quân – một sự kiện tín ngưỡng lớn thu hút đông đảo người dân đến tham gia cầu phúc, cầu tài lộc và an khang. Ngoài ra, chùa cũng là nơi các tín đồ thực hiện hình thức cầu phúc truyền thống bằng cách cúng nhang khoanh. Những tấm thẻ bài được ghi những lời cầu nguyện của gia chủ và treo lên khoanh nhang, khi khoanh nhang cháy hết, người dân tin rằng ước nguyện của họ sẽ thành hiện thực.
.jpg)
Chùa Ông – di tích kiến trúc.
Chùa Ông cũng là nơi ghi dấu những sự kiện lịch sử quan trọng, đặc biệt là trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, nơi đã từng che chở cho cán bộ cách mạng. Với những giá trị văn hóa, lịch sử sâu sắc, ngày 21 tháng 6 năm 1993, Bộ Văn hóa - Thông tin đã quyết định xếp hạng chùa Ông là di tích kiến trúc nghệ thuật.
Ngày nay, chùa Ông không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng mà còn là một điểm du lịch nổi bật tại Cần Thơ. Với vẻ đẹp kiến trúc độc đáo, giá trị văn hóa sâu sắc và không gian thanh tịnh, chùa Ông thu hút không chỉ du khách trong nước mà còn quốc tế. Bến Ninh Kiều, nơi chùa tọa lạc, luôn là một trong những điểm đến không thể thiếu khi du khách đặt chân đến thành phố Cần Thơ.
Ban Nghiên cứu VHTN phía Nam