Bún cá cà chơi – hương vị của miền sông nước

Từ những nồi nước lèo thơm mùi cà chơi của người Khmer, món bún cá đã trở thành ký ức ẩm thực khó quên của miền Tây Nam Bộ.

Bún cá Châu Đốc

Có những chuyến đi, khi trở về người ta nhớ cảnh. Có những chuyến đi, thứ còn đọng lại chỉ là một mùi hương.

Với miền Tây Nam Bộ, trong ký ức của nhiều người, đó là mùi cà chơi thoảng lên từ một tô bún cá nóng hổi vào buổi sáng sớm.

Một quán nhỏ ven chợ, nồi nước lèo đặt trên bếp than đỏ rực. Hơi nước bốc lên mang theo mùi thơm rất lạ – không hẳn là nghệ, cũng chẳng phải gừng. Mùi ấy dịu thôi, hơi ngai ngái, giống như mùi đất sau cơn mưa, hay hơi thở của rừng già.

Người bán bún thường chỉ cười hiền khi khách tò mò hỏi.

“Cà chơi đó.”

Chỉ một câu ngắn gọn, nhưng đủ để mở ra cả một câu chuyện dài về ẩm thực miền sông nước.

Củ cà chơi

Cà chơi – người Nam Bộ còn gọi là ngải bún hay ngải hẹ – là một loại củ gia vị quen thuộc trong ẩm thực của người Khmer.

Củ nhỏ, màu vàng nhạt, nhìn qua khá giống nghệ. Nhưng khi giã ra, mùi thơm của nó lan rất nhanh. Không nồng nàn, không gắt gỏng, chỉ âm thầm lan tỏa rồi ở lại rất lâu trong nồi nước lèo.

Trong các món bún của người Khmer, cà chơi gần như không thể thiếu. Nó vừa làm dậy mùi nước dùng, vừa khử vị tanh của cá đồng, để lại một hương thơm thanh và sâu.

Món bún cá miền Tây vì thế mang một dấu ấn rất riêng. Chỉ cần ngửi thấy mùi cà chơi trong làn hơi nóng bốc lên từ nồi nước lèo, người ta đã biết mình đang ở đâu đó giữa miền sông nước.

Theo bước chân người Khmer từ Campuchia về miền Tây Nam Bộ, bún cá dần trở thành món ăn quen thuộc của nhiều vùng đất.

Ở Trà Vinh, người ta gọi món này là bún nước lèo. Nồi nước lèo nấu từ mắm bò hóc, cà chơi và cá đồng như cá kèo, cá sặt, cá lóc. Tô bún đầy đặn với cá lóc, thịt heo quay, chả giò, ăn cùng bắp chuối bào, rau sống và giá.

Xuôi về Châu Đốc, bún cá lại mang màu vàng óng của nghệ. Cá lóc được luộc chín, gỡ thịt rồi xào nhẹ với nghệ tươi trước khi cho vào nồi nước lèo. Khi mắm ruốc nướng và nước cốt cà chơi được thêm vào, mùi thơm lập tức lan ra, quyện trong làn hơi nước nóng.

Bún cá Châu Đốc ăn cùng nhiều loại rau

Đi nhiều nơi rồi mới thấy, bún cá miền Tây thật ra rất giản dị.

Chỉ là cá đồng, bún trắng, vài loại rau quen thuộc như rau muống chẻ, bắp chuối non, ít hẹ và rau thơm. Nhưng khi tất cả hòa vào nồi nước lèo có cà chơi, chúng tạo nên một hương vị mà khó nơi nào có được.

Một tô bún cá nóng hổi trong buổi sáng miền Tây. Hơi nước bay lên, mùi cà chơi thoảng qua. Và đôi khi, chỉ cần vậy thôi cũng đủ để người ta nhớ mãi một vùng đất.

Phụng Nguyễn