Cà Mau – vùng đất cuối trời Tổ quốc, nơi sông ngòi chằng chịt ôm ấp những cánh rừng đước bạt ngàn, từ lâu đã được biết đến như miền đất có tiềm năng du lịch độc đáo. Và giữa vô vàn cảnh sắc ấy, Mũi Cà Mau – điểm tận cùng cực Nam – trở thành biểu tượng, trở thành nơi ai cũng mong một lần đặt chân đến.
Điều kỳ diệu là ở Đất Mũi, bạn có thể cùng một lúc đón bình minh rực rỡ trên biển Đông và tiễn hoàng hôn đỏ rực ở phía biển Tây. Cảnh tượng ấy, cả đất nước chỉ có duy nhất nơi đây.
Từ trung tâm thành phố Cà Mau, chạy thẳng hơn trăm cây số, du khách đã đến với xóm Mũi (xã Đất Mũi, huyện Ngọc Hiển). Con đường về Đất Mũi xanh ngát, mênh mang bóng cây, dẫn lối đến vùng đất hoang sơ, nơi thời khẩn hoang vẫn còn in dấu trong từng vạt rừng, từng con nước.
Phóng tầm mắt ra xa, phía biển Đông hiện lên Hòn Khoai – hòn đảo cách đất liền 14,6 km, nơi Chi bộ Đảng Cà Mau do ông Phan Ngọc Hiển lãnh đạo đã phát lệnh hưởng ứng Khởi nghĩa Nam Kỳ (23.11.1940). Địa danh ấy trở thành chứng nhân lịch sử, và từ đó, huyện Ngọc Hiển cũng mang tên người anh hùng.
Biển Đất Mũi cạn, đất mới bồi mỗi năm lấn ra hàng trăm thước. Quy luật ngàn đời của thiên nhiên nơi đây đã được người dân chắt lọc thành câu nói mộc mạc: “Mắm đi trước, đước theo sau”. Cây mắm mọc trên đất mới bồi, rễ tua tủa giữ chặt phù sa, rồi đến cây đước, sú, vẹt… cùng nhau tạo nên bức tường thành xanh thẳm, ngày ngày bảo vệ mảnh đất cực Nam Tổ quốc.
Đước, mắm – hai loài cây trầm mặc, kiêu hãnh giữa bão gió – cũng như dáng hình người Cà Mau: chân chất, hiền hòa mà bền gan, kiên cường. Không chỉ giữ đất, chúng còn tạo nên hệ sinh thái ngập mặn phong phú, nuôi dưỡng hàng trăm loài thủy sản, vừa duy trì cân bằng thiên nhiên vừa là nguồn sống của cư dân nơi đây.
Đi giữa rừng đước, du khách dễ dàng bắt gặp cá thòi lòi leo cây, còng gió chạy tung tăng, hay ba khía len lỏi trong bùn sình. Những sản vật ấy không chỉ là hình ảnh gắn liền với vùng đất mà còn trở thành đặc sản níu chân người phương xa: cá thòi lòi nướng muối ớt, ốc len xào dừa béo ngậy, ba khía muối để dành ăn cả mùa mưa…
Ẩm thực nơi đây đậm chất Nam Bộ: cá lóc nướng trui cuốn rau rừng, lẩu mắm với choại, rau đắng, vọp biển nướng thơm lừng, cua luộc đỏ au, gỏi nhộng ong lạ miệng. Giữa trưa hè, trong những mái nhà lá dừa nước, gió mát rười rượi, thưởng thức những món ăn dân dã ấy, du khách như thấy lòng mình nhẹ bẫng, thanh thản.
Ngày nay, ngoài việc tham quan Khu du lịch Đất Mũi, du khách còn có cơ hội trải nghiệm du lịch cộng đồng đầy thú vị. Du lịch cộng đồng được coi là hơi thở mới của Đất Mũi. Người dân nơi đây – vốn quanh năm bám rừng, bám biển – nay trở thành những “hướng dẫn viên nông dân” chân chất. Họ đưa khách đi xổ vuông, bắt cua, bắt cá thòi lòi, hay chèo xuồng len lỏi dưới tán đước. Du khách có thể tự tay chế biến chiến lợi phẩm thành những món ăn dân dã, cùng nâng chén rượu gạo ngâm trái giác, rồi lắng nghe điệu đờn ca tài tử ngân vang giữa không gian mặn mòi phù sa. Homestay ở Đất Mũi cũng mang nét rất riêng. Bữa cơm quê có cá dứa, tôm sú, cua Năm Căn trứ danh… khiến khách phương xa ăn một lần nhớ mãi. Những món ăn tưởng chừng bình dị với người địa phương, nhưng dưới góc nhìn du khách lại là trải nghiệm khó quên – vị mặn của biển, hương thơm của rừng, và tình người ấm áp chan hòa. Đêm xuống, trong những căn nhà sàn ven sông bốn bề lộng gió, du khách có thể cùng dân bản đi săn ba khía, bắt cua, hay thử vận may với loài cá thòi lòi – loài cá độc nhất vô nhị biết leo cây. Những chiếc xuồng nhỏ, những giỏ lãi bán hàng di động khẽ lướt trên dòng nước – tất cả tạo nên bức tranh đời sống sông nước vừa mộc mạc, vừa quyến rũ. Đường về Đất Mũi nay đã thuận tiện cả đường thủy lẫn đường bộ. Với sự quan tâm đầu tư, không lâu nữa, Mũi Cà Mau sẽ trở thành trung tâm du lịch sinh thái – trải nghiệm rừng ngập mặn hàng đầu cả nước, phấn đấu đến năm 2030 trở thành Khu du lịch Quốc gia.
Chia tay Đất Mũi trong buổi hoàng hôn bảng lảng, tiếng loa phát thanh ngân nga câu hát: “Ơi đất Mũi Cà Mau nên thơ và đẹp giàu…Hôm nay đầy tự hào đi lên lòng dạt dào…”
Âm vang ấy như níu giữ bước chân người. Ai đã một lần đứng bên cột mốc chủ quyền, một lần vươn tầm mắt ra biển Đông từ con tàu biểu tượng ở cực Nam, hẳn sẽ mang theo nỗi nhớ không nguôi. Nỗi nhớ về một vùng đất linh thiêng, nơi rừng đước, rừng mắm xanh thẳm như tình người, và nơi cuối trời Tổ quốc ấy, trái tim ta thấy mình thêm yêu, thêm gắn bó với quê hương.
Thu Hương