TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC
TRƯỜNG TH – THCS - THPT CHU VĂN AN
-------------------
ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HỌC KỲ II
MÔN: NGỮ VĂN - LỚP 8
NĂM HỌC 2024 - 2025
Thời gian: 90 phút - Không kể thời gian giao đề
(Đề gồm 02 trang)
PHẦN I. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
Đọc văn bản:
QUÊ HƯƠNG
Cả lớp lặng im, những con mắt đổ dồn về phía tôi khi nghe tôi đọc xong bài văn tả phong cảnh quê hương được cô giáo cho điểm cao nhất lớp hôm nay. Cô giáo đi lại gần, hỏi tôi thoảng một chút nghi ngờ:
– Là một học sinh thành phố, làm thế nào mà em có thể viết được một bài văn tả quê hương sâu sắc, chân thật và gần gũi đến như vậy?
– Thưa cô… bà em… giúp em ạ!
– Sao? Em vừa nói gì? Bà em viết hộ em à?
– Thưa cô, không ạ!… vâng, đúng ạ!
Tôi nhìn ra hàng phượng vĩ trước sân trường và chợt nhớ đến mùa hè năm ấy… Tháng 5, bố đưa tôi về quê nội. Quê nội tôi, một xóm nghèo bên kia sông Hồng. Biết bao lần, tôi đã mơ ước được về thăm quê, thăm bà, thế nhưng mới bước chân lên con đường làng lầy lội, lớp nhớp bùn sau cơn mưa, nhìn những mái nhà tranh thấp tè ẩm ướt sau lũy tre làng, tôi đã bắt đầu thất vọng. Tôi không dám cằn nhằn nhưng ấm ức nghĩ thầm: “Sao mà bẩn thế! Biết thế này, mình chẳng đòi bố cho về nữa”.
Bố tôi tươi cười chào người làng, có lúc lại còn đứng lại nói chuyện với một bác gánh phân. Bữa cơm trưa hôm ấy, bà tôi tấm tắc khen ngon và gắp vào bát tôi miếng thịt luộc. Tôi gắp ra nhăn mặt: “Mỡ thế này, cháu ăn làm sao được!”
Bố chan canh cua, mới ăn được một miếng tôi đã vội kêu lên: “Canh chưa cho mì chính, nhạt lắm, lại hoi hoi, con ăn chưa quen…”. Cả nhà lặng người. Bố tôi tái mặt vì giận.
Tối hôm ấy trăng rằm, bà tôi kê ghế ra ngoài sân nhặt khoai lang và kể cho tôi nghe đủ mọi chuyện. Bà kể rằng, bố tôi từ nơi này ra đi. Và chính nơi này, bố tôi lớn lên bằng lời ru của bà, bằng đôi tay ẵm bồng của bao người. Bà đã từng mớm cho tôi, nuôi tôi khôn lớn ở đây. Tình cảm quê mùa nhưng chân thật. Bà chỉ tay về phía góc trời sáng rực lên và bảo đó là Hà Nội. Bà bảo rằng: “Ở Hà Nội sướng hơn ở quê nên ai ai cũng ước ao được sống ở Hà Nội, còn bà thì thích ở quê hơn vì bà quen mất rồi. Nếu cháu cứ ở Hà Nội mãi, sẽ chẳng bao giờ biết được ánh trăng ở quê đẹp thế nào đâu!”.
Tôi ngước nhìn lên bầu trời xanh thẳm không gợn một mây chi chít những vì sao. Trăng treo lơ lửng trên đầu ngọn tre in đậm nền trời. Ánh trăng trùm lấy mái nhà và khu vườn rau xanh tốt của bà. Lúc ấy, tôi bỗng nắm chặt lấy tay bà và thốt lên: “Bà ơi! Trăng ở quê đẹp thật bà ạ!…”
Sau mùa hè năm ấy, bà nội tôi đã ra đi mãi mãi. Hè nào tôi cũng xin bố cho về thăm quê. Quê nội tôi bây giờ khác hẳn, chẳng còn một tý dấu vết nào của ngày xưa nữa. Những dãy nhà hai, ba tầng san sát nhau mọc lên như nấm. Không ai còn nhớ nổi bóng dáng lũy tre xanh… Tôi cầm bút viết, dồn tất cả tình cảm nhớ thương sâu đậm với bà vào bài tập làm văn tả phong cảnh quê hương hôm ấy. Tôi viết về quê hương tôi với lũy tre xanh mát rượi và ánh trăng rằm dịu ngọt. Phải rồi, tôi bỗng hiểu ra rằng: chính bà đã làm xanh mãi ước mơ của tôi.
(Truyện ngắn của Đào Quốc Thịnh, theo https://thuonghieucongluan.com.vn/que-huong-a58883.html, ngày 01/8/2018)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. (1,0 điểm) Truyện ngắn trên thuộc kiểu cốt truyện nào? Ngôi kể?
Câu 2. (1,5 điểm) Xác định và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong đoạn văn sau: “Quê nội tôi bây giờ cũng khác hẳn, chẳng còn một tý dấu vết nào của ngày xưa nữa. Những dãy nhà hai, ba tầng san sát nhau mọc lên như nấm. Không ai còn nhớ nổi bóng dáng luỹ tre xanh”.
Câu 3. (1,0 điểm) Em hiểu thế nào về chi tiết cuối truyện: “Phải rồi, tôi bỗng hiểu ra rằng: chính bà đã làm xanh mãi ước mơ của tôi”.
Câu 4. (1,5 điểm) Em có suy nghĩ gì về hình tượng người bà trong câu chuyện trên?
Câu 5. (1,0 điểm) Từ nội dung truyện ngắn, em hãy nêu ngắn gọn (5-7 câu) nói về vai trò của gia đình và quê hương đối với cuộc đời mỗi người.
II. PHẦN VIẾT (4.0 điểm)
Viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học mà em yêu thích.
-----HẾT-----
* Chú thích:
Đào Quốc Thịnh (sinh năm 1957), sinh ra và lớn lên tại Hà Nội. Quê quán xã Lạc Hồng huyện Văn Lâm tỉnh Hưng Yên. Ông là một nhà báo, nhà văn, hội viên Hội Nhà báo Việt Nam. Ông bắt đầu viết văn, viết báo từ năm 1996 với bút danh Thu Hương.
Đào Quốc Thịnh được biết đến với phong cách sáng tác chân thực, sắc sảo và tinh tế. Ông thường sử dụng ngôn ngữ đơn giản, gần gũi với với người đọc để truyền tải những thông điệp sâu sắc về con người và xã hội.
Trong thời gian gần 30 năm cầm bút, ông có gần 50 truyện ngắn, trong đó có nhiều truyện ngắn viết cho thiếu nhi và hang trăm tác phẩm có giá trị.
Quê hương: là truyện ngắn đầu tay của tác giả Đào Quốc Thịnh, được ông viết năm 1966.
---------------------------------------------
Thí sinh không sử dụng tài liệu. Giám khảo coi thi không giải thích gì thêm.