Tôi đi trong trưa nắng của ngày cuối năm trên đất Tây Nguyên, lòng bâng khuâng bao nhiêu suy tư, nhung nhớ. Nắng vàng thế! Vàng như mật ong rừng, vàng như hoa cải bến sông nơi cố hương, vàng như đồng quê bịn rịn lúa chín, vàng như ánh chiều vàng hoe trên mái rạ thuở xa xưa... mùa xuân Tây Nguyên đã khiến bao người ngỡ ngàng đến ngơ ngẩn: mùa xuân nơi đây đầy ắp nắng vàng, ngăn ngắt trời xanh, lồng lộng từng cơn gió…
Nắng Tây Nguyên, nắng chói chang mà không gay gắt, cứ nồng nàn, ấm áp làm sao. Cả bầu trời kia nữa, chỗ thì xanh như nước biển, chỗ thì xanh màu lơ. Cuối trời xa, núi nhấp nhô xanh mờ, mây trắng đùn lên cuồn cuộn, bồng bềnh. Nắng ấy, núi ấy, màu trời ấy như thực mà như hư, tựa như khung cảnh trong huyền thoại, chàng Đam San dũng mãnh vượt núi băng rừng, đi tìm bắt Nữ Thần Mặt Trời; chàng Đam B’Ri quả cảm hy sinh thân mình bảo vệ buôn làng để dòng thác Búk So ngàn năm còn ngân mãi khúc ca bi tráng…
Lại thầm nhớ mùa xuân nơi đất Bắc. Lòng người xa quê, mỗi độ xuân về ai chẳng nhớ về nơi chôn nhau cắt rốn! Cỏ ven đê giờ này chắc đã lún phún xanh, những cánh đồng làng đã cấy hết chưa? Bến sông nhộn nhịp tiếng nói cười của các cô thôn nữ đang đãi gạo, rửa lá, chuẩn bị cho nồi bánh chưng ngày Tết.
Nếp trắng thế, lá dong xanh thế! Cây đào vườn xưa, lớp vỏ đen đúa xù xì đã rộp lên, bong tróc ra từng mảng để lộ ra làn da mới mịn màng, và trên những cành gầy guộc, xương xẩu đã bung ra những nụ hồng như hạt cườm hồng tươi sắc đỏ…
Ta lại ước ao, thèm muốn được đi trong mưa bụi như thuở ấy. Ôi những cơn mưa bụi ngày áp Tết. Mưa như sương như khói, mưa mịt mù, tơi tả. Lũy tre làng lờ mờ in trên màn trời đùng đục, khói bếp nhà ai bò trên mái ngói thâm nâu, la đà vấn vít rồi lẫn vào màn mưa mỏng. Ta muốn được đi trong màn mưa dịu dàng ấy, để những hạt mưa li ti phả vào mặt lành lạnh, bám trên mi trên tóc, phủ lấm tấm bờ vai, để được rùng mình xuýt xoa, nghe cái rét ngọt ngào đang thấm vào da thịt, nghe mùa xuân thương nhớ đang về.
Tôi lang thang qua những vườn cà phê đang nở hoa trắng xóa. Hoa ban làm nên mùa xuân Tây Bắc. Hoa mận, hoa đào điểm tô núi rừng Việt Bắc. Tây Nguyên cũng có mai vàng như Nam Bộ nhưng có lẽ hoa cà phê mới là vẻ đẹp riêng của vùng đất đỏ bazan này. Tạo hóa cũng khéo sắp đặt để cà phê nở hoa vào mùa xuân. Những chùm hoa xinh xinh như những quả ngù bông, cánh hoa từa tựa như hoa cúc, ken dày đặc trên cành. Trắng tinh, trắng ngần, trắng xóa.
Miên man những vườn cà phê, bạt ngàn những đồi cà phê. Tôi không biết rừng Tai-ga của nước Nga xa xôi mùa đông đẹp nhường nào, chỉ biết rừng cà phê Tây Nguyên kỳ hoa nở trông xa như có tuyết phủ trên cành, như có ngàn vạn cánh bướm trắng đậu rợp tán lá. Hương hoa dịu ngọt, phảng phất. Ong mật vo ve tấu bản nhạc réo rắt. Ngỡ như ta đang lạc vào vườn tiên cảnh.
Tết đến, xuân về. Không khí rộn rực của mùa xuân cũng ngập tràn tới tận những buôn nhỏ. Người Ê Đê vốn không có tục ăn Tết Nguyên đán, chỉ có tục ăn Tết Cơm mới, Lễ hội đâm trâu, cầu mùa…, những lễ hội “ăn năm uống tháng”. Nhưng từ nhiều năm nay, bà con cũng hồ hởi đón xuân, cùng vui Tết với các dân tộc anh em khác.
Lúa ngoài đồng đã cấy xong rồi, trải một màu xanh non dịu mát. Cà phê cũng đã tưới xong nước đầu rồi, đang bung hoa trắng xóa. Mọi người tíu tít chuẩn bị mừng năm mới. Đường thôn ngõ xóm được phát dọn sạch quang, quét tước sạch sẽ. Cờ Tổ quốc được treo trước những ngôi nhà dài. Các mẹ, các chị, váy áo thổ cẩm lật phật, vừa đi chợ sắm Tết về, tay xách nách mang: bộ quần áo mới cho trẻ nhỏ, cặp rượu mầu, cân kẹo, hộp mứt, gói chè... đủ cả.
Tôi đã từng được uống rượu vui Tết cùng đồng bào. Chén rượu cần được cột vào cây tre tươi dựng giữa nhà sàn. Người vít cần đầu tiên, hút hơi rượu đầu tiên phải là khách. Phong tục của người Ê Đê là thế, rất quí khách. Cùng nhau uống, cùng nhau vui. Đêm đến, già làng sẽ cho đánh chiêng. Đêm cao nguyên mùa xuân, tiếng chiêng bay cùng gió, khi dập dồn hối hả, lúc chậm rãi khoan thai. Gió đưa tiếng chiêng khi đi xa, lúc lại gần… Bập bùng, mênh mang, vang vọng mà sâu lắng. Tiếng chiêng sẽ khiến người miền núi phía Bắc nhớ tới những đêm mùa xuân thiết tha câu hát lượn, người miền Kinh Bắc nhớ câu Quan họ tình tứ trẩy hội tháng Giêng, người vùng châu thổ sông Hồng nhớ những đêm hát chèo say mê với tới tiếng trống chèo giục giã.
Mùa xuân Tây Nguyên ắp đầy những dấu yêu, nhung nhớ. Và ta càng thêm yêu mảnh đất này.
Đào Hương Lan