Tiếp khách trong một nhà hàng sang trọng, lật bảng thực đơn, trong phần các món rau, anh lặng lẽ kêu một đĩa rau lang luộc... Cái món ăn gắn liền với tuổi thơ kham khổ quê nhà, giờ thành đặc sản trong nhà hàng cao cấp này.
Có ai đó từng văn vẻ, trong mỗi người dù ở thành phố, đều gắn với một vùng quê! Với riêng anh, chất quê đó còn vẹn nguyên trong người.
Ngày xưa quê trồng nhiều khoai lắm, mẹ còn chịu khó cuốc bờ bãi trồng thêm. Cứ nghĩ đến khoai là thương hình ảnh mẹ thương khó ngày xưa. Ngày ấy trẻ thơ có biết gì, bữa nào cũng rau khoai, cơm khoai ngán tận cổ, đâu có biết mẹ tần tảo, vất vả lắm mới có ngọn khoai cho đám con, lắm bữa thấy bầy con ỳ xèo, mẹ lặng lẽ quay đi, giấu cặp mắt đang rơm rớm... Ngồi trong nhà hàng máy lạnh, gắp từng ngọn rau lang luộc mà nhớ những ngày hè cháy nắng, cả lũ bạn đầu khét nắng đi mót khoai, củ khoai mót ấy ăn sống ngọt lạ lùng. Nhớ sau những trận mưa rào, ngọn khoai mọc rất non và mập, người làng đi hái bớt những ngọn mập đi, ngọn khoai ấy về chần lên chấm với nước mắm chanh ớt tỏi hay xì dầu ăn rất giòn và ngọt. Bữa cơm quê nhà, mẹ đã chế biến rau lang thành bao món cho dễ ăn: rau lang xào tỏi, lá khoai lang non nấu canh cua...
Chợt nhớ ngày sau giải phóng về thăm quê ngoại. Cả vùng quê cát trắng nhức mắt, vườn nhà ai cũng có những vồng khoai lang to như con đê. Vồng khoai lớn mà dây khoai thì loe ngoe. Dì Năm bảo do vùng quê hạn, phải làm vồng lớn mới giữ ẩm cho khoai được, bữa cơm thì chỉ có rau và khoai lang độn... Nay nhờ xây hồ đập, cung cấp nước tưới cho cây trồng mà cuộc sống đã khác xưa rồi.
Cái đĩa rau quê kiểng ngày xưa ấy, chỉ mới nhìn thôi mà đã chạm cả vào một vùng ký ức.
Nguyễn Kim Phụng