Dân tộc Giẻ Triêng, cư trú chủ yếu ở các tỉnh Kon Tum và Quảng Nam (nay là Quảng Ngãi, Đà Nẵng), sở hữu một nền văn hóa dân gian phong phú, đậm đà bản sắc vùng Bắc Tây Nguyên. Trong kho tàng văn hóa ấy, trang phục truyền thống của người Giẻ Triêng nổi bật như một dấu ấn thẩm mỹ độc đáo, thể hiện gu thẩm mỹ tinh tế, không thể nhầm lẫn với bất kỳ dân tộc nào khác.
Phụ nữ Giẻ Triêng mặc váy thổ cẩm, quần áo khác lên vai. (Ảnh: Báo Công thương)
Trang phục truyền thống của người Giẻ Triêng được chia thành hai loại chính: trang phục cho phụ nữ và trang phục cho nam giới. Phụ nữ Giẻ Triêng mặc váy được làm từ hai tấm vải bông, khâu ghép theo chiều rộng, với hoa văn đỏ và trắng trên nền chàm đen. Váy thường được quấn cao ngang ngực, che kín thân thể. Trang phục của phụ nữ cũng bao gồm áo choàng, xà cạp và các loại trang sức như vòng cổ, vòng tay, chuỗi cườm. Đặc biệt, xà cạp là đặc sản của nhóm Bhnoong, giúp giữ ấm cơ thể và chống côn trùng, đồng thời làm tăng vẻ đẹp của bộ trang phục.
Đối với nam giới, trang phục bao gồm khố, áo khoác chàm có sọc trang trí, và các loại trang sức như vòng cổ, hoa tai bằng gỗ quý hoặc ngà voi. Nam giới cũng thường xăm mình với các hoa văn hình học đơn giản. Đặc biệt, trong các dịp lễ hội, họ mang thêm tấm choàng rộng màu chàm có họa tiết trang trí, thể hiện sự sang trọng và quyền lực.
Trước kia, người Giẻ Triêng tự dệt vải từ bông, trồng vào tháng 5 và thu hoạch vào tháng 10. Vải được nhuộm và dệt thành các sản phẩm phục vụ nhu cầu sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, với sự phát triển của xã hội, trang phục truyền thống giờ đây không chỉ phục vụ nhu cầu cá nhân mà còn trở thành mặt hàng trao đổi trong các giao thương, góp phần làm phong phú thêm đời sống kinh tế của người Giẻ Triêng.
Ảnh minh họa.
Cùng với sự phát triển kinh tế và giao lưu văn hóa, trang phục truyền thống của người Giẻ Triêng dần nhường chỗ cho trang phục hiện đại, đặc biệt là những bộ đồ của người Kinh. Những trang phục này đã thâm nhập vào các bản làng xa xôi, làm thay đổi thói quen ăn mặc trong đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, vào những dịp lễ hội, tết Nguyên đán, hay các sự kiện quan trọng của cộng đồng, người Giẻ Triêng vẫn giữ gìn và tự hào khoác lên mình những bộ trang phục cổ truyền – như một cách bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong bối cảnh hội nhập.
Trang phục truyền thống của người Giẻ Triêng không chỉ là phương tiện che thân mà còn là biểu tượng của cội nguồn và niềm tự tôn dân tộc, là một phần không thể thiếu trong việc gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa độc đáo của cộng đồng Giẻ Triêng giữa sự biến đổi không ngừng của xã hội.
Ban Nghiên cứu VHTN phía Nam