Người Chăm ở miền Tây Nam Bộ chủ yếu sinh sống tập trung trên cù lao Châu Giang (An Giang), bên dòng sông Hậu hiền hòa. Nơi đây không chỉ nổi tiếng với những ngôi thánh đường Hồi giáo uy nghi mà còn hấp dẫn du khách bởi nền ẩm thực độc đáo, mang đậm bản sắc dân tộc.
Món cà ri nị. (Ảnh: Báo dân tộc)
Nhắc đến món ăn của người Chăm, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến cà ri nị – món ăn không thể thiếu trong các dịp lễ hội, tiệc tùng. Cà ri nị thường được nấu từ thịt gà, vịt, bò, nhưng đúng điệu nhất phải là thịt dê – loại dê đực khoảng một năm tuổi hoặc dê thiến. Thịt được chặt miếng, ướp với sả, tỏi, hành, gừng, riềng, bột cà ri, tiêu, ớt, đường, bột ngọt, sữa tươi, sa tế, muối, xì dầu… để thấm đều gia vị. Phụ liệu gồm khoai tây chiên vàng, cà chua hộp và bột mì.
Điểm đặc biệt của món cà ri Chăm nằm ở hương vị béo cay hài hòa, nhờ có thêm một loại “phó mát Ấn Độ” trong khâu tẩm ướp, tạo nên mùi thơm nồng nàn, quyến rũ.
Món cơm nị - cà púa. (Ảnh: Báo dân tộc)
Cùng với cà ri nị, cơm nị cũng là món ăn đặc trưng, thể hiện sự cầu kỳ của người Chăm An Giang. Gạo được chọn kỹ, vo sạch, để ráo rồi xào với bơ, quế, nụ đinh hương cho dậy mùi. Sau đó, gạo được trộn cùng bột hạt điều, nấu với hỗn hợp nước gồm muối, đường, bột ngọt và cà ri. Khi cơm gần chín, người nấu mới rưới thêm nước cốt dừa hoặc sữa để cơm dẻo béo mà không bị khét. Một ít nho khô được cho vào cuối cùng, giúp món cơm thêm phần hấp dẫn.
Nếu cà ri nị và cơm nị là “linh hồn” của ẩm thực Chăm thì món cà púa lại là sự sáng tạo đậm chất dân gian. Cà púa được chế biến từ thịt bò, khử mùi bằng rượu và gừng. Dừa bánh tẻ được nạo sợi, chia làm hai phần: một phần thắng lấy nước cốt, phần còn lại rang vàng. Thịt bò được xào cùng dừa khô, ớt muối, bột cà ri, rồi hầm với nước cốt dừa đến khi mềm. Khi dọn ra, rắc thêm đậu phộng rang và hành phi để tăng vị bùi béo, thơm lừng.
Cơm nị ăn cùng cà púa tạo nên sự hòa quyện tuyệt vời: vị ngọt béo của sữa và nước cốt dừa, vị cay nồng của ớt, bùi của đậu phộng và nho khô – tất cả tạo nên bản giao hưởng hương vị vừa lạ vừa quen, khiến ai thưởng thức cũng khó quên.
Món Pài Pa Ghênh (canh thính). (Ảnh: internet)
Bên cạnh đó, người Chăm còn có món ăn dân dã thường ngày nấu từ gạo rang xay nhuyễn, gọi là “thính nấu cari”. Gạo rang được nấu chung với cà ri, cà pháo, đu đủ sống, củ cải, cà rốt… Khi chín, cho thêm hành, tỏi, bột ngọt, vài trái bứa dầm tạo vị chua thanh, cùng ít mắm bò hóc (prahoc) của người Khmer để dậy mùi đặc trưng. Món này có thể ăn với cơm hoặc bún, mang hương vị lạ miệng, càng ăn càng ghiền.
Ẩm thực Chăm ở An Giang là sự kết hợp tinh tế giữa truyền thống bản địa và ảnh hưởng văn hóa Hồi giáo – Ấn Độ, thể hiện nét tài hoa, khéo léo của người dân vùng sông nước miền Tây. Mỗi món ăn không chỉ là hương vị, mà còn là câu chuyện văn hóa được gìn giữ qua bao thế hệ.
Ban Nghiên cứu VHTN phía Nam